DeltaV Uzay Teknolojileri A.Ş. (DELTAV), hibrit roket motorları, sonda roketleri ve uzay itki sistemleri geliştiren Türk şirketidir. Savunma Sanayii Başkanlığı'nın (SSB) kurduğu Savunma Sanayi Teknolojileri A.Ş.'nin (SSTEK) yüzde 100 iştirakidir. Merkezi İstanbul'un Pendik ilçesindeki Teknopark İstanbul'dadır.[1][2]

2016'da kurulan ve 2017'de kamu iştiraki olarak faaliyete geçen şirket, Stanford Üniversitesi'nde hibrit roket yakıtları üzerine çalışmış olan Arif Karabeyoğlu'nun genel müdürlüğünde kuruldu.[3][4][2][5] DeltaV'nin geliştirdiği SORS sonda roketi 2023'te 100 kilometrenin, iki kademeli HİSTEP roketi ise 2025'te 200 kilometrenin üzerinde irtifaya ulaştı.[1][6]

Şirket, Türkiye'nin ilk Ay görevi AYAP-1'de kullanılacak hibrit itki sistemini geliştirmektedir.[7][8] Bunun yanında uydular için hidrojen peroksitli itki sistemleri, yörünge transfer motorları ve ramjet motorları üzerinde de çalışmaktadır. DeltaV, Ağustos 2026'da ilk ihracat sözleşmesini açıkladı.[9][10]

Tarihçe

Kuruluş

DeltaV'nin kuruluş yılı kaynaklarda farklı verilmektedir. SSTEK'in iştirak listesinde ve Karabeyoğlu'nun 2019'daki açıklamasında şirketin 2016'da kurulduğu belirtilirken, şirketin kendi sitesinde 2017'de kamu iştiraki olarak faaliyete geçtiği yazılıdır. Karabeyoğlu'na göre SSB'nin desteklediği Hibrit Uzay Roket Motoru (HURM) projesi 2017'de başladı.[3][4][2]

Genel Müdür Mehmet Kahraman'a göre şirket, Türkiye'nin uzaya bağımsız erişimi için gerekli sistemleri, teknolojileri ve alt birimleri geliştirmek amacıyla kurulmuştur.[9] 2019'da şirketteki mühendislerin yaş ortalaması 26 idi; 2021'in sonunda şirketin çalışan sayısı 100'ü aşmıştı.[4][11]

Arif Karabeyoğlu

Şirketin kurucu genel müdürü Arif Karabeyoğlu, 1969'da İstanbul'da doğdu. 1991'de İstanbul Teknik Üniversitesi Uçak Mühendisliği Bölümü'nden mezun oldu; yüksek lisans ve doktorasını Stanford Üniversitesi Havacılık ve Uzay Bilimleri Bölümü'nde tamamladı. Stanford'da araştırma görevlisi, öğretim görevlisi ve danışman profesör olarak çalıştı; ABD'de Space Propulsion Group şirketinin kurucu ortakları arasında yer aldı.[5][11]

Karabeyoğlu'nun doktora çalışması parafin esaslı hibrit roket yakıtları üzerineydi. Yanma sırasında yüzeyinde ince bir sıvı tabaka oluşturan bu tür yakıtların, klasik hibrit yakıtlara göre çok daha hızlı yanabildiğini ortaya koyan kuramsal çalışmaları 2002'de yayımlandı.[11][12] Karabeyoğlu, Türkiye'ye döndükten sonra Koç Üniversitesi'nde öğretim üyeliği ve SSB Başkanı danışmanlığı yaptı.[5]

İlk motorlar ve sonda roketleri

DeltaV, 2018'de ilk küçük ölçekli sonda roketini, 2019'da orta ölçekli TESOR roketini fırlattığını açıklamaktadır.[2] Aralık 2019'da şirketin "dünyanın en büyük sıvı oksijenli ve parafin yakıtlı" hibrit roket motoru olarak tanımladığı motor ateşlendi; o tarihe kadar bu motorla 11 ateşleme testi yapılmıştı.[4]

SORS sonda roketinin ilk uçuşu Aralık 2020'de gerçekleşti.[13] 10 Nisan 2021'de İstanbul Şile'deki roket motoru ateşleme tesisinde SORS motorunun dikey ateşleme testi yapıldı; aynı gün Türkiye'nin Ay görevi için geliştirilen hibrit motor da ilk kez 50 saniye süreyle ateşlendi.[14][15] 19 Temmuz 2021'de Sinop Test Merkezi'nden fırlatılan SORS'un uçuş testi, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mustafa Varank'ın katılımıyla yapıldı.[16]

Uzaya ulaşan roketler

Ekim 2023'te DeltaV, sıvı oksijen ve parafin kullanan SORS roketinin 100 kilometrelik irtifayı geçtiğini açıkladı. Uçuşta roketin ikinci kademesinde bulunan hibrit itki sistemi de yaklaşık 100 kilometre yükseklikte ateşlendi; şirket bunu uzayda ateşlenen ilk hibrit sistem olarak tanımladı. O tarihe kadar SORS ile 17 fırlatma yapılmıştı.[17][1]

İki kademeli HİSTEP roketi, 1 Haziran 2025'te Sinop'tan fırlatıldı. Savunma Sanayii Başkanlığı, roketin 200 kilometrenin üzerinde irtifaya ulaşarak hibrit roketler için bir irtifa rekoru kırdığını duyurdu; DeltaV ise ulaşılan irtifayı 220 kilometrenin üzeri olarak vermektedir.[18][6][19] Uçuşta ses hızının beş katını aşan hızlara ulaşıldı ve Türkiye'de ilk kez sıcak kademe ayrılması yapıldı.[18]

Yönetim değişikliği

Şirketi kuruluşundan itibaren yöneten Karabeyoğlu, Ağustos 2024'te genel müdürlük görevini Dr. Mehmet Kahraman'a devretti.[20] Karabeyoğlu, Türkiye Uzay Ajansı Yönetim Kurulu üyesi olarak görev yapmakta ve 2026'da Antalya'da düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi'nin uluslararası program komitesinin eş başkanlığını yürütmektedir.[21]

Hibrit roket teknolojisi

Hibrit roket motorları, katı ve sıvı yakıtlı motorların özelliklerini birleştirir. Bu motorlarda yakıt katı hâlde yanma odasında bulunur; oksitleyici ise ayrı bir tanktan sıvı ya da gaz hâlinde yanma odasına gönderilir. Oksitleyici akışı kesilerek motor durdurulabilir, yeniden ateşlenebilir ve itkisi ayarlanabilir; yakıt ile oksitleyicinin ayrı tutulması da motoru daha güvenli kılar.

Klasik hibrit motorların en önemli sorunu, katı yakıtın yavaş yanması nedeniyle düşük itki yoğunluğudur. DeltaV, kendine özgü iç balistik tasarımıyla hibrit motorlarında katı yakıtlı motorlara yakın itki yoğunluğu elde ettiğini ve 1 newtondan 200 kilonewtona kadar farklı itki sınıflarında motor geliştirdiğini belirtmektedir.[2] Genel Müdür Kahraman'a göre şirket bu teknolojiyi 220 kat ölçeklendirmiş ve üç farklı ölçekte uçurmuştur.[9] Karabeyoğlu da 2021'de şirketin roket çaplarının dört yılda 60 milimetreden 280 ve 630 milimetreye çıktığını söylemişti.[11]

DeltaV'nin motorlarında sıvı oksijen, diazot monoksit ve hidrojen peroksit gibi oksitleyiciler parafin ve termoplastik esaslı yakıtlarla birlikte kullanılmaktadır. SORS roketi sıvı oksijen ve parafin kullanır; HİSTEP'in ikinci kademesinde ise diazot monoksit ve parafin kullanılmaktadır.[16][22]

Şirketin kabiliyetleri arasında hibrit motorların yanı sıra kriyojenik turbopompa, ateşleyiciler, kompozit basınç tankları ve seramik matrisli kompozit lüleler gibi alt sistemler de bulunmaktadır.[23]

Ürünler ve projeler

SORS sonda roketi

SORS (Sonda Roket Sistemi), DeltaV'nin sıvı oksijen ve parafin kullanan tek kademeli hibrit sonda roketidir. Şirketin verdiği bilgilere göre roketin itkisi ayarlanabilir ve motoru yeniden ateşlenebilir.[13]

HİSTEP

HİSTEP (Hipersonik Test Platformu), iki kademeli bir hibrit rokettir. Birinci kademesi sıvı oksijen ve parafin, ikinci kademesi diazot monoksit ve parafin kullanır. Yaklaşık 11,3 metre uzunluğundaki roketin kütlesi 2.500 kilogramın üzerindedir.[22] Roket, ses hızının beş katını aşan hızlara ulaşarak hipersonik uçuş koşullarında test yapılmasına imkân tanımak üzere tasarlanmıştır. Mayıs 2026'daki SAHA EXPO fuarında şirketin ramjet test platformuyla birlikte sergilendi.[18][24]

Ay görevi hibrit itki sistemi

DeltaV, Türkiye'nin Ay Araştırma Programı'nın ilk aşaması olan AYAP-1 uzay aracının Hibrit İtki Sistemi'ni (HİS) geliştirmektedir. 15 Aralık 2021'de başlayan projede müşteri Türkiye Uzay Ajansı, destekleyici kurum TÜBİTAK'tır.[7] Sistemin ön tasarımı ve ilk uçuş ölçekli prototipi Mart 2022'de tamamlandı.[25]

Şirketin proje sayfasında sistemin ortalama itkisi 650 newton, özgül itkisi 290 saniye olarak verilmektedir.[7] DeltaV'nin IAC 2026'ya sunduğu bildiride ise motor, termoplastik yakıt ve diazot monoksit kullanan, en fazla üç kez ateşlenebilen ve toplam yaklaşık 300 saniye yanabilen 750 newton sınıfında bir sistem olarak tanımlanmıştır.[26]

DeltaV yetkililerine göre motor, Dünya yörüngesinde yörünge yükseltme, kaçış manevrası ve Ay'a aktarım görevlerini üstlenecek; görevin sonunda uzay aracını Ay yüzeyine indirecek ateşleme de bu sistemle yapılacaktır. Motor nitelendirme ve kabul testlerini tamamlamış olup oksitleyicisi olmadan ABD'deki fırlatma üssüne gönderilecektir.[19] TÜBİTAK UZAY da bilimsel çalışmaların ardından aracın yerli hibrit itki sistemiyle yapılacak manevralarla Ay yüzeyine ulaştırılacağını açıklamıştır.[8]

Uydu itki sistemleri

DeltaV, alçak Dünya yörüngesindeki uydular için hidrojen peroksitli tek yakıtlı bir itki modülü (HPİS) geliştirmiştir. Şirkete göre modül uyduların yörünge manevraları, çarpışmadan kaçınma ve görev sonunda yörüngeden çıkarılması için kullanılabilir. DeltaV, sistemin yörüngede ateşlenen ilk tam hidrojen peroksitli itki modülü olduğunu öne sürmektedir.[27]

Şirketin 10 newtonluk dört hidrojen peroksitli iticisi Kasım 2025'te uzayda sürekli ve darbeli modda birçok kez ateşlendi.[28] DeltaV'nin sıvı yakıtlı motor çalışmaları da sürmektedir.[19]

Yörünge transfer motoru

Fergani Uzay'ın Kasım 2025'te fırlatılan FGN-TUG-S01 yörünge transfer aracı, 6 Aralık 2025'te ana hibrit motorunu 35 saniye ateşleyerek yörüngesini 530 kilometrelik dairesel yörüngeden 720 kilometre yerberiye yükseltti. Fergani bu ateşlemeyi dünyada bir hibrit roket motorunun yörüngedeki ilk ateşlemesi olarak duyurdu.[29] DeltaV ise ertesi gün yaptığı açıklamada araç için 250 newton itkili hibrit yörünge transfer motorunu ve 1 ile 10 newtonluk hidrojen peroksitli kontrol iticilerini geliştirdiğini belirtti.[30]

Ramjet ve savunma projeleri

DeltaV'nin kendi kaynaklarıyla geliştirdiği katı yakıtlı ramjet test platformu, Kasım 2025'te Sinop'ta yapılan testte havada ateşlendi. Şirket bunu havada ateşlenen ilk Türk ramjet motoru olarak tanımlamaktadır; ramjet, roket iticiden yaklaşık Mach 2,5 hızda ayrıldıktan sonra çalıştırıldı.[31][32][9] Roketsan ve TÜBİTAK SAGE'nin de ramjet programları bulunmaktadır.[31]

Şirket, ASELSAN'ın ana yüklenicisi olduğu GÖKTAN projesinde roket, ayırma mekanizması ve kanister geliştirdi. Projenin atışlı testi Şubat 2025'te başarıyla yapıldı.[9][33]

Tesisler

• Teknopark İstanbul (Pendik): şirketin genel merkezi ve üretim alanı[2][1]

• Kurtköy: roket üretim tesisi[1]

• Şile: roket motoru ateşleme tesisi[14]

• Sinop Test Merkezi: SORS, HİSTEP ve ramjet uçuş testlerinin yapıldığı fırlatma alanı[16][18][31]

İş birlikleri ve ihracat

DeltaV, 12 Ağustos 2026'da bir yabancı müşteri için uzayda hassas manevralar yapacak bir yönelim kontrol sistemi geliştireceğini açıkladı. Şirketin ilk ihracatı olan sözleşmenin müşterisi, tutarı ve teslim takvimi açıklanmadı.[10]

Şirket; Türkiye Uzay Ajansı ve TÜBİTAK UZAY ile Ay görevinde, ASELSAN ile GÖKTAN projesinde, Fergani Uzay ile yörünge transfer aracında birlikte çalışmıştır.[7][33][30]

Ödüller ve etkinlikler

DeltaV, Teknopark İstanbul'un 2025'te düzenlediği Nuri Killigil Teknoloji Ödülleri'nde "Yılın Projesi" ve "Nuri Killigil Savunma Sanayii Teknolojileri Ödülü"nü diğer şirketlerle paylaştı.[34]

Şirket ürünlerini SAHA EXPO, IDEF ve TEKNOFEST gibi fuarlarda sergilemektedir. 5-9 Ekim 2026'da Antalya'da düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi'nde sergi alanında yer aldı ve Ay görevi için geliştirilen hibrit itki sistemi başta olmak üzere çalışmalarına ilişkin bildiriler sundu.[24][35][26]

Zaman çizelgesi

Dış Bağlantılar

• DeltaV Uzay Teknolojileri Resmî Web Sitesi

• DeltaV — Ay Görevi