ASELSAN (resmî unvanıyla ASELSAN Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş.), haberleşme, radar, elektronik harp, elektro-optik, aviyonik, hava savunma ve uzay sistemleri geliştiren Türk savunma elektroniği şirketidir. 14 Kasım 1975'te Türk Silahlı Kuvvetleri'nin haberleşme cihazı ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kuruldu.[1][2] Hisselerinin yüzde 74,2'si Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı'na (TSKGV) aittir; kalan hisseler 1990'dan bu yana borsada işlem görmektedir. Merkezi Ankara'nın Yenimahalle ilçesindeki Macunköy'dedir.[1][3][4]

İlk ürünleri askerî telsizler olan şirket, zamanla radar, elektronik harp ve hava savunma sistemlerine uzandı. Sivil alanda 1997'de Türkiye'de tasarlanıp üretilen ilk GSM cep telefonu ASELSAN 1919'u piyasaya sürdü; otoyol ücret toplama sistemlerinden sağlık cihazlarına kadar çeşitli sivil ürünler de geliştirdi.[2][5]

Uzay alanında TÜRKSAT 5B ve TÜRKSAT 6A uydularının faydalı yüklerini geliştiren ASELSAN, Ekim 2026'da GÖKBAĞI alçak yörünge haberleşme uydu takımını tanıttı.[6][7] Şirket, dünyanın en büyük savunma şirketlerini sıralayan Defense News Top 100 listesinin 2026 sürümünde 40. sırada yer aldı ve ilk 40'a giren ilk Türk savunma şirketi oldu.[8]

Tarihçe

Kuruluş ve ilk telsizler

ASELSAN, 14 Kasım 1975'te Ankara'da ticaret siciline kaydedildi.[1] Şirketin başlıca ortağı Kara Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı'ydı; 1980'lerin ortasında hisselerin yaklaşık yüzde 70'ini elinde tutan bu vakfın yanı sıra Deniz ve Hava Kuvvetlerini Güçlendirme vakıfları, PTT, emniyet teşkilatının vakfı ve OYAK da ortaklar arasındaydı.[9] Kuvvet vakıfları, 1987'de çıkarılan 3388 sayılı Kanun ile Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı çatısı altında birleştirildi.[3]

Şirketin ilk genel müdürü M. Hâcim Kamoy, Ocak 1976'da göreve başladı ve 25 yıl sonra, Kasım 2000'de emekli oldu.[5][10] Kamoy'un anılarına göre şirket ilk olarak Ankara'daki Necatibey Caddesi'nde bir dairede çalışmaya başladı; Macunköy tesislerinin temeli 26 Haziran 1976'da atıldı.[11] Macunköy'deki ilk binalar 1978'de tamamlandı ve üretime geçildi.[2]

Yine Kamoy'un anılarına göre ASELSAN, 10 Mart 1978'de Millî Savunma Bakanlığı ile beş yıl içinde 10.221 adet sırt, araç, tank ve zırhlı personel taşıyıcı telsizi teslim etmek üzere ilk satış sözleşmesini imzaladı. Şirketin 41,2 milyon dolarlık teklifi, ihaleye katılan Philips'in 81,5 milyon dolarlık teklifinin yaklaşık yarısıydı.[11] 1979 sonunda lisansla VHF telsiz üretimine başlayan şirket, ilk sırt ve tank telsizlerini Temmuz 1980'de teslim etti.[9][2] 1981'de ilk el telsizi ve banka alarm sistemleri tasarlandı; şirket ilk ihracatını 1983'te gerçekleştirdi.[5]

Büyüme ve halka arz

1980'lerin sonundan itibaren şirketin faaliyet alanı telsizlerin ötesine genişledi: ASELSAN 1987'de Stinger füzesi ortak üretim konsorsiyumuna katıldı, 1988'de F-16 savaş uçaklarının ataletsel seyrüsefer sistemiyle aviyonik alanına girdi.[2] 1989'da Pakistan'ın NRTC kuruluşunda ASELSAN lisansıyla telsiz üretimine başlanması, şirketin ilk teknoloji transferi oldu.[2][10]

ASELSAN hisseleri 1990'da halka arz edildi.[2][1] 1990'larda şirket; frekans atlamalı telsizler, taktik saha haberleşme sistemleri, radarlar ve termal kameralar geliştirirken televizyon vericileri, otoyol ücret toplama sistemleri ve cep telefonu gibi sivil ürünlere de yöneldi.[5][12]

2000'den günümüze

2014'te ulaşım, güvenlik, enerji, otomasyon ve sağlık alanlarındaki sivil faaliyetler için yeni bir sektör başkanlığı kuruldu. Şirketin Gölbaşı yerleşkesi 16 Mart 2015'te açıldı. 2018'de yapılan ikincil halka arzla şirketin halka açıklık oranı yüzde 25,7'ye yükseldi.[2]

Şirket, Kasım 2025'te kuruluşunun 50. yılını kutladı.[13] ASELSAN'ın Defense News Top 100 listesindeki sırası 2014'teki 67.'likten 2024'te 42.'liğe yükseldi; şirket 2026'da 40. sıraya çıktı.[2][8]

Telsizler ve askerî haberleşme

Şirketin ilk ürünleri, Kara Kuvvetleri için üretilen 4600 serisi VHF/FM sırt, araç ve tank telsizleriydi.[9][11] 1994'te frekans atlamalı 9600 serisi VHF/FM telsizler üretildi; Kamoy'un anılarına göre Türkiye bu telsizlerle frekans atlamalı telsiz üretebilen altı-yedi ülke arasına girdi.[14][11] Aynı yıl uçak ile yer arasındaki haberleşme için Have Quick telsizleri geliştirildi.[12]

1996'da Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Taktik Saha Muhabere Sistemi (TASMUS) için, ASELSAN'ın liderliğinde sekiz şirketten oluşan bir konsorsiyumla sözleşme imzalandı.[2][11] 2008'de çok bantlı sayısal müşterek telsiz programının, yani yazılım tabanlı telsizlerin sözleşmesi imzalandı. Şirket yazılım tabanlı telsiz projelerini 2010'da Pakistan Savunma Bakanlığı ve 2019'da Ukrayna ile de hayata geçirdi.[2]

ASELSAN'ın 9681 V/UHF ve HF hava telsizleri, Ağustos 2019'da ilk kez Hava Kuvvetleri'nin bir CN-235 uçağına takıldı.[15] Mayıs 2020 itibarıyla Türk Silahlı Kuvvetleri'ne 1.300'den fazla yazılım tabanlı telsiz teslim edilmişti.[16] Bunlar arasında Eylül 2019'da teslim edilen 134 araç tipi ve 25 sırt tipi HF yazılım tabanlı telsiz de bulunuyordu.[17]

Emniyet ve sivil telsizler

ASELSAN, Emniyet Genel Müdürlüğü için 22 ilde kullanılan milli ve şifreli sayısal telsiz (DMR) sistemini kurdu. Kasım 2020'de bu sistem için 20 binden fazla telsizin kabulü tek seferde yapıldı; bu, şirket tarihinin en büyük telsiz teslimatı oldu.[18] Aralık 2020'de polis için geliştirilen "Zafer" 3700 el telsizi kullanıma sunuldu.[19]

Şirket, 2001'de lisans gerektirmeyen PMR 446 el telsizleriyle sivil telsiz pazarına da girdi.[20]

Cep telefonları

ASELSAN 1991'de Avrupa Telekomünikasyon Standartları Enstitüsü'ne (ETSI) üye oldu ve Nisan 1994'te GSM cep telefonu geliştirme çalışmalarına başladı. Otuzu aşkın tasarımcının yer aldığı projede yaklaşık 80 mühendis-yılı emek harcandı.[21] Tasarımı 1995'te tamamlanan telefon, şirketin ilk tüketici ürünü oldu.[5][12]

Türkiye'de tasarlanıp üretilen ASELSAN 1919, 1997'de satışa çıktı. Şirkete göre Türkiye bu telefonla GSM cep telefonu tasarlayan ilk dokuz ülke arasına girdi.[2][5] 185 gram ağırlığındaki telefon 1,5 saat konuşma ve 40 saat bekleme süresi sunuyordu.[21] Kasım 1999 tarihli fiyat listesine göre telefonun KDV dahil peşin fiyatı 86 milyon TL'ydi ve telefonla birlikte ücretsiz bir Telsim hattı veriliyordu.[22]

Şirket 2000 başında ikinci modeli ASELSAN 1920'yi piyasaya sürdü. 117 gram ağırlığındaki, lityum iyon bataryalı telefon ASELSAN ve K.V.K. bayileri aracılığıyla satıldı.[23][24] ASELSAN'ın cep telefonu üretimini neden sonlandırdığı şirketin resmî kaynaklarında açıklanmamıştır; basında maliyetler, dağıtım ağının yetersizliği ve Nokia, Ericsson gibi üreticilerle rekabet gibi nedenler öne sürülmüştür.[25][26]

Şirket 2007'de Türk Silahlı Kuvvetleri ve diğer kamu kurumları için sabit ve mobil telefonlarda kullanılacak bir GSM kripto modülü geliştirdi.[27] 19 Mayıs 2026'da Türk Telekom ile ASELSAN arasında yerli akıllı telefon, kullanıcı cihazları ve haberleşme ekipmanı geliştirilmesine yönelik stratejik iş birliği anlaşması imzalandı.[28]

Pil ve enerji: ASPİLSAN ile ilişkisi

Türk Silahlı Kuvvetleri'nin askerî pil ihtiyacını yerli olarak karşılamak amacıyla kurulan ASPİLSAN, ASELSAN'dan ayrı bir şirkettir. 2 Nisan 1981'de Kayseri halkının bağışlarıyla Kayseri Organize Sanayi Bölgesi'nde kurulan şirket, daha sonra TSKGV bünyesine geçti.[29][30] Bugün hisselerinin yüzde 98,3'ü TSKGV'ye, yüzde 1'i ASELSAN'a aittir; iki şirket bu nedenle aynı vakfa bağlı kardeş şirketlerdir.[3][1]

ASPİLSAN 1984'te şarj edilebilir nikel-kadmiyum pil üretimine başladı; şirketin bataryaları 1985'ten itibaren telsizlerde kullanıldı. 2016'da şirketin adı ASPİLSAN Enerji olarak değiştirildi.[29] Kayseri'de kurulan Türkiye'nin ilk lityum iyon pil hücresi üretim tesisinin temeli 2 Ekim 2020'de atıldı.[31] 2022'de seri üretime geçen tesiste 18650 tipi, 2.800 mAh kapasiteli silindirik hücreler üretilmektedir; tesisin yıllık kapasitesi 220 MWh'tir.[32][33]

ASELSAN'ın enerji alanındaki kendi çalışmaları arasında elektrikli araçlar için geliştirdiği batarya yönetim sistemi bulunmaktadır; sistem TEMSA'nın Avenue EV elektrikli otobüsünde kullanıldı.[34]

Diğer sivil ürünler

ASELSAN'ın askerî alan dışında geliştirdiği başlıca ürün ve sistemler şunlardır:[2][5][12]

• 1990: televizyon vericileri

• 1994: otoyol acil haberleşme ve ücret toplama sistemleri

• 1998: Otomatik Geçiş Sistemi (OGS) ve ulusal spektrum izleme sistemi

• 2010: 112 acil çağrı merkezleri

• 2013-2017: ULAK yerli 4G ve 4.5G baz istasyonu projesi; 2017'de ilk yerli 4.5G baz istasyonu anteni

• 2020: COVID-19 salgını sırasında 14 günde 100 solunum cihazı üretimi

Şirket sağlık alanında Bilkent Üniversitesi'nin manyetik rezonans araştırma merkeziyle birlikte bir MR cihazının mühendislik prototipini ve mobil röntgen cihazı geliştirdi.[35]

Savunma sistemleri

ASELSAN'ın savunma alanındaki ürün yelpazesi haberleşme, radar ve elektronik harp, elektro-optik, aviyonik, hava savunma ve komuta kontrol sistemlerini kapsar. Şirket 1998'de termal kamera üretimine başladı; 2008'de kendi tasarımı olan ilk hava savunma radarının sözleşmesini imzaladı.[2] 2023'te SİPER uzun menzilli hava savunma sisteminin seri üretimine geçildi ve şirketin geliştirdiği MURAD radarı AKINCI insansız hava aracına entegre edildi.[2]

27 Ağustos 2025'te Türkiye'nin katmanlı hava savunma sistemi Çelik Kubbe kapsamında toplam değeri 460 milyon dolar olan 47 aracın teslimatı yapıldı.[36]

Uzay faaliyetleri

ASELSAN'ın uzay alanındaki çalışmaları; yer eş zamanlı yörüngede (GEO) ve alçak Dünya yörüngesinde (LEO) haberleşme, uydu tabanlı seyrüsefer ile uzay tabanlı istihbarat, gözetleme ve keşif başlıkları altında toplanmaktadır.[6] Şirket 2024'ten bu yana Uluslararası Uzay Federasyonu üyesidir ve Türkiye'de düzenlenen ilk Uluslararası Uzay Kongresi olan IAC 2026'nın ana sponsoru oldu.[37][7]

Haberleşme uyduları

ASELSAN'ın TÜRKSAT 5B için geliştirdiği Ku bandı alıcı ve Ka bandı düşük gürültülü yükselteç birimleri, Türkiye'de üretilip yörüngede kullanılan ilk yerli faydalı yük birimleri oldu ve 2022'den bu yana görev yapmaktadır.[6]

Türkiye'nin ilk yerli haberleşme uydusu TÜRKSAT 6A'nın Ku ve X bandı haberleşme faydalı yükleri de ASELSAN tarafından geliştirildi. Şirket bu proje kapsamında uzay şartlarına uygun tasarım, üretim, entegrasyon ve test süreçlerini kendi bünyesine kazandırdı; projede 100'den fazla ASELSAN çalışanı görev aldı.[6]

GÖKBAĞI uydu takımı

ASELSAN, 5 Ekim 2026'da IAC 2026'da alçak Dünya yörüngesinde kullanılacak GÖKBAĞI haberleşme uydu takımını tanıttı. Genel Müdür Ahmet Akyol, hem askerî hem sivil amaçlarla kullanılabilecek sistemin ASELSAN'ın kendi geliştirdiği yongalarla, "çipten başlayarak" tasarlandığını ve ilk uyduların önümüzdeki birkaç yıl içinde fırlatılacağını açıkladı. Aynı etkinlikte uydu takımı için geliştirilen faz dizili antenli yer terminalleri de sergilendi.[7]

Sektör basınındaki haberlere göre uydu takımının 198 uydudan oluşması ve ilk fırlatmaların 2028-2029'da yapılması planlanmaktadır.[38] Projenin sözleşmesi Mayıs 2026'daki SAHA 2026 fuarında Savunma Sanayii Başkanlığı ile imzalandı ve proje başlangıç toplantısı Temmuz 2026'da Macunköy'de yapıldı.[4] Savunma Sanayii Başkanlığı, Haziran 2026'da ASELSAN ile kamu güvenliği haberleşmesi ve uydu ve uzay sistemleri alanlarında toplam 845 milyon dolarlık sözleşmeler imzalandığını duyurdu.[39]

Yer gözlem, uzay durumsal farkındalığı ve yer istasyonları

Türkiye'nin ilk sentetik açıklıklı radar (SAR) uydusu olacak GÖKTÜRK-3'ün ana yüklenicisi TUSAŞ, radar faydalı yükünün yüklenicisi ASELSAN'dır.[40] GÖKTÜRK-3'ün SAR faydalı yükü ilk kez Ekim 2026'da IAC 2026'da sergilendi.[7] Şirket ayrıca uydu için yer istasyonlarıyla güvenli veri bağlantısı ve ana güvenlik birimini de sağlamaktadır.[41]

ASELSAN, Savunma Sanayii Başkanlığı'nın koordinasyonunda 2020'de alçak Dünya yörüngesine odaklanan Yakın Uzay Durumsal Farkındalık (YAKUD) sistemini geliştirmeye başladı. Sistem; radarlar, teleskoplar ve dış kaynaklardan elde edilen uydu ve uzay çöpü yörünge verilerini birleştirmeyi amaçlamaktadır.[42] Şirket ayrıca uydu sinyallerine dayalı konum bilgisinin doğruluğunu artıracak uydu tabanlı bir düzeltme sistemi (SBAS) ve Türkiye'nin ilk Ay görevi AYAP-1'in yer bölümü için bir yer istasyonu anten sistemi geliştirmektedir.[6][43]

Şirket yapısı

Şirketin hisselerinin yüzde 74,2'si TSKGV'ye aittir, yüzde 25,8'i ise halka açıktır. ASELSAN'ın tamamına ya da çoğunluğuna sahip olduğu bağlı ortaklıklar arasında ASELSANNET, ASELSAN Malatya, ASELSAN Konya, ASELSAN Gaziantep, Sivas Hassas Optik, TÜYAR ve AB MikroNano bulunmaktadır; şirket ayrıca Roketsan'ın yüzde 14,9'una ve ASPİLSAN Enerji'nin yüzde 1'ine sahiptir.[1][3]

Haziran 2023'ten bu yana şirketin genel müdürü Ahmet Akyol'dur. Akyol, ASELSAN genel müdürü Haluk Görgün'ün Savunma Sanayii Başkanlığı'na atanmasının ardından bu göreve getirildi; daha önce şirketin Mikroelektronik, Güdüm ve Elektro-Optik sektör başkanlığını yürütmüştü.[44]

Tablodaki bilgiler şirketin tarihçesine ve atama haberlerine dayanmaktadır.[5][2][45][46][44]

Şirket 2025'te 180,4 milyar TL ciro elde etti; aynı yıl aldığı yeni siparişler 9,6 milyar dolar, yıl sonundaki bekleyen sipariş tutarı 20,4 milyar dolar oldu. 2025 sonunda şirketin 14 binden fazla çalışanı bulunuyordu.[47][48]

Dış Bağlantılar

• ASELSAN Resmî Web Sitesi

• ASPİLSAN Enerji Resmî Web Sitesi