TUA, IAC 2026'da Türk Devletleri ve Birleşik Krallık ile İki Anlaşma İmzaladı

Türkiye Uzay Ajansı (TUA), Antalya'da süren 77. Uluslararası Astronotik Kongresi (IAC 2026) kapsamında 6 Ekim'de iki uluslararası belgeye imza attı: Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üyesi üç ülkeyle bir uzay sanayii çerçeve sözleşmesi ve Birleşik Krallık Uzay Ajansı (UKSA) ile bir niyet beyanı.

Uluslararası Astronotik Federasyonu'nun (IAF) düzenlediği kongre, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda TUA ile SAHA İstanbul'un ev sahipliğinde 5–9 Ekim tarihlerinde Antalya NEST Kongre Merkezi'nde yapılıyor. İki imza da kongrenin ikinci gününde atıldı.

Türk devletleriyle uzay sanayii sözleşmesi

Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Özbekistan, kongre kapsamında "TDT Bünyesinde İş Birliği Kapasitesinin Geliştirilmesine Yönelik Uzay Sanayii Başlangıç Çerçeve Sözleşmesi"ni imzaladı. Azerbaycan Uzay Ajansı Azercosmos'un açıklamasına göre belgeye dört ülkenin uzay ajansı başkanları imza attı.

TDT'ye göre sözleşme, üye ülkeler arasında uzay teknolojileri, uydu geliştirme, araştırma, sanayi iş birliği ve kapasite geliştirme alanlarındaki iş birliğini kurumsal bir yapıya kavuşturmayı amaçlıyor. Azercosmos ise belgenin, ortak girişimlerde tarafların yükümlülüklerini ve projelerin teknik, mali, hukuki ve operasyonel yönlerini düzenleyen bir çerçeve oluşturacağını belirtti. İş birliğinin ilerleyen dönemde uydu üretimi, Yer gözlemi, uzay bilimi, Ar-Ge ve insan kaynağının geliştirilmesi gibi alanlara genişlemesi bekleniyor.

Sözleşme, TDT koordinasyonunda yürütülen ortak küp uydu projesindeki iş birliğinin devamı niteliğinde. OTS-SAT (Türkçe kısaltmasıyla TDT-SAT) adlı 12U boyutundaki uydu, Kazak şirketi Ghalam tarafından Astana'da geliştiriliyor. Kazakistan Yapay Zekâ ve Dijital Kalkınma Bakanlığına göre uydunun mühendislik modelinin montajı tamamlandı; fırlatmanın 2027'de yapılması planlanıyor. Uydu, yörüngede teknoloji gösterimi yapmak ve uydu alt sistemlerine yönelik yeni teknik çözümleri uzay ortamında sınamak üzere tasarlanıyor.

TDT Genel Sekreteri Büyükelçi Kubanıçbek Ömüraliyev de sözleşmenin, ortak uzay girişimlerini genişletmek ve OTS-SAT'tan edinilen deneyimi daha kapsamlı bir iş birliğine dönüştürmek için güçlü bir kurumsal zemin oluşturduğunu vurguladı.

Birleşik Krallık ile iş birliği yol haritası

TUA aynı gün Birleşik Krallık Uzay Ajansı ile de uzayda iş birliğini ve ortak projeleri geliştirmeyi amaçlayan bir niyet beyanı imzaladı. Törene Birleşik Krallık'ın Türkiye Büyükelçisi Jennifer Anderson da katıldı.

UKSA Eş Direktörü Alice Bunn, Anadolu Ajansına yaptığı açıklamada, iki tarafın bilim, Ar-Ge ve teknolojinin yanı sıra uzay görevlerine ve yörüngedeki faaliyetlere ilişkin düzenlemelerin geliştirilmesinde de ortak çalışmalarını genişletebileceğini söyledi. Anlaşmanın bu iş birliği için bir yol haritası ortaya koyduğunu belirten Bunn, "Birlikte çalıştığımızda çok daha güçlü olacağımız pek çok farklı alan var" dedi. Bunn, büyükelçinin törene katılmasını da ortaklığa verilen önemin göstergesi olarak yorumladı.

Kongrenin üçüncü günü olan 7 Ekim'de basın mensuplarıyla bir araya gelen TUA Başkanı Yusuf Kıraç ise ortak küp uyduya her ülkenin faydalı yük, yazılım ya da donanım üretimi gibi farklı alanlarda katkı sunduğunu anlattı. Kıraç, bunun uzaydaki iş birliğinin yalnızca başlangıcı olduğunu vurgulayarak hedefi şöyle özetledi:

"Türk Devletleri ile gerçekleştirmek istediğimiz daha büyük hayallerimiz var. Geleceğe dair hayalimiz yeni uzay girişimleri doğrultusunda Türk Devletleri'ne ait ortak bir uzay istasyonu modülü geliştirmek. Dün atılan adım bunun için bir başlangıç oldu. Hayallerimiz dünden daha büyük."

Kapak görseli: Uzcosmos