TÜRKSAT 6A, Türkiye'nin ilk yerli haberleşme uydusudur. TÜBİTAK UZAY'ın proje yöneticiliğinde TUSAŞ, ASELSAN ve CTech tarafından geliştirilen uydu, Türksat tarafından işletilmektedir.[1][2]

Uydu, 9 Temmuz 2024'te Türkiye saatiyle 02.30'da SpaceX'in Falcon 9 roketiyle ABD'deki Cape Canaveral'dan fırlatıldı. 28 Aralık 2024'te 42 derece doğudaki kalıcı yörünge konumuna ulaşan uydu, 21 Nisan 2025'te düzenlenen törenle resmen hizmete girdi.[3][4][5]

Yerlilik oranı yüzde 80'in üzerinde olan uydunun tasarım ömrü 15 yıldır. Hükümet, TÜRKSAT 6A ile Türkiye'nin kendi haberleşme uydusunu üretebilen 11 ülkeden biri olduğunu açıklamıştır.[1][3]

Proje

TÜRKSAT 6A projesi 15 Aralık 2014'te başladı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile TÜBİTAK'ın finanse ettiği projede müşteri kurumlar Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Türksat A.Ş., proje yöneticisi TÜBİTAK UZAY'dır.[1]

Projede iş bölümü şöyledir:[1]

• TÜBİTAK UZAY: proje yönetimi, sistem mühendisliği, güç, uydu yönetimi, yönelim ve yörünge kontrolü ile elektrikli itki sistemleri

• TUSAŞ: yapı, ısıl kontrol, kablo demeti ve kimyasal itki sistemleri

• ASELSAN: faydalı yük

• CTech: telemetri, telekomut ve mesafe ölçüm sistemleri

TÜBİTAK UZAY'a göre uyduda 24 farklı türde 84 yerli birim kullanıldı; geliştirme sürecinde 396 çevresel ve işlevsel test yapıldı ve projenin en yoğun döneminde 400'ü aşkın kişi çalıştı.[1] Uydunun entegrasyon ve testleri TUSAŞ'ın Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi'nde yapıldı.[6] 2017'deki planlamada fırlatmanın 2020'de yapılması öngörülmüş, projenin maliyeti yaklaşık 600 milyon TL olarak tahmin edilmişti.[6]

Teknik özellikler

TÜRKSAT 6A, TÜBİTAK UZAY'ın yer eşzamanlı yörünge haberleşme uyduları için geliştirdiği TstarG-100 platformu üzerine kuruludur.[2] Uyduda sivil yayıncılık için Ku bandında, askerî haberleşme için X bandında aktarıcılar bulunmaktadır.[7][8]

Uydunun yörüngede kalış süresince konumunu korumak için TÜBİTAK UZAY'ın geliştirdiği iki adet HALE 1500 Hall etkili elektrikli iticisi kullanılmaktadır; bu iticiler Ağustos 2024'te yer eşzamanlı yörüngede ilk kez ateşlendi. Uyduda ayrıca TUSAŞ'ın geliştirdiği kimyasal itki sistemi bulunmaktadır.[9][1]

Uydunun kütlesi kaynaklarda 4.220 ile 4.250 kilogram arasında farklı değerlerle verilmektedir. Türksat uydunun gücünü 8,4 kilovat olarak açıklarken, TÜBİTAK UZAY güneş panellerinin 9,2 kilovata kadar güç üretebildiğini belirtmektedir.[3][1][2][10]

Fırlatma ve yörüngeye yerleşme

TÜRKSAT 6A, 9 Temmuz 2024'te Türkiye saatiyle 02.30'da (ABD saatiyle 8 Temmuz) Cape Canaveral Uzay Kuvvetleri İstasyonu'ndaki SLC-40 rampasından bir Falcon 9 roketiyle fırlatıldı. Uydudan ilk sinyal, fırlatmadan 67 dakika sonra alındı.[3][10]

Uydu, motor ateşlemeleriyle yörüngesini yükselterek 20 Temmuz 2024'te 50 derece doğudaki geçici konumuna ulaştı; burada antenleri açıldı ve yörünge içi testlere başlandı.[11] Ardından yapılan ateşlemelerle 28 Aralık 2024'te 42 derece doğudaki kalıcı konumuna yerleşti.[4][12]

Uydunun ilk test yayını 17 Şubat 2025'te yapıldı. TÜRKSAT 6A, 21 Nisan 2025'te Türksat'ın Gölbaşı yerleşkesinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katıldığı törenle resmen hizmete alındı.[13][14]

Kapsama alanı

TÜRKSAT 6A; Türkiye, Avrupa, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Güney Asya'yı kapsamaktadır.[13] Uyduyla birlikte Türksat uydularının kapsama alanına Hindistan, Tayland, Malezya ve Endonezya da eklendi; Türksat'a göre filonun ulaştığı nüfus 3,5 milyardan 5 milyarın üzerine çıktı.[3][1] Uydunun hizmete girişinin birinci yılında Türksat uydu filosu üzerinden 532 televizyon kanalı yayın yapmaktaydı.[12]

Dış Bağlantılar

• Türksat — TÜRKSAT 6A (İngilizce)

• TÜBİTAK UZAY — TÜRKSAT 6A