Türksat (resmî unvanıyla Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme A.Ş.), Türkiye'nin haberleşme uydularını işleten ve ülkenin uydu yörünge pozisyonlarını yöneten devlet şirketidir. Şirket ayrıca kablolu televizyon ve internet hizmetleri sunmakta ve e-Devlet Kapısı'nı işletmektedir. Merkezi Ankara'nın Gölbaşı ilçesindedir.[1]

Türkiye'nin uydu programı 1990'da başladı; şirket ise 22 Temmuz 2004'te kuruldu. 2017'den bu yana hisselerinin tamamı Türkiye Varlık Fonu'na aittir.[1][2] Şirket, 31, 42 ve 50 derece doğu yörünge pozisyonlarında altı haberleşme uydusu işletmektedir; bunların sonuncusu Türkiye'nin ilk yerli haberleşme uydusu TÜRKSAT 6A'dır.[3][4]

Tarihçe

Uydu programının başlangıcı

Türkiye'de uydu haberleşmesine yönelik ilk çalışmalar 1968'de PTT bünyesinde kurulan bir uydu mühendisliği grubuyla başladı; ilk yer istasyonu 1979'da hizmete girdi. İlk Türk haberleşme uydularının üretimi için Fransız Aérospatiale şirketiyle 21 Aralık 1990'da sözleşme imzalandı.[2]

Programın ilk uydusu TÜRKSAT 1A, 24 Ocak 1994'te bir Ariane 4 roketiyle fırlatıldı ancak fırlatma başarısız oldu. Aynı yıl fırlatılan TÜRKSAT 1B, Türkiye'nin yörüngedeki ilk haberleşme uydusu oldu; bunu 1996'da TÜRKSAT 1C ve 2001'de TÜRKSAT 2A izledi.[2][5]

Şirketin kuruluşu

Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme A.Ş., Haziran 2004'te çıkarılan 5189 sayılı kanunla verilen yetkiye dayanılarak 22 Temmuz 2004'te kuruldu. Şirkete Türkiye'nin yörünge pozisyonlarına ilişkin hakların yönetimi ve işletilmesi görevi verildi.[1] 2005'te kablolu televizyon altyapısı ve hizmetleri Türk Telekom'dan Türksat'a devredildi; e-Devlet Kapısı'nın kurulması görevi de 2006'da şirkete verildi.[1]

Şirketin hisselerinin tamamı, Şubat 2017'de yayımlanan Bakanlar Kurulu kararıyla Türkiye Varlık Fonu'na devredildi; şirketteki oy ve yönetim hakları Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından kullanılmaktadır.[1]

Yeni nesil uydular

2008'de TÜRKSAT 3A, 2014'te TÜRKSAT 4A ve 2015'te TÜRKSAT 4B fırlatıldı. Airbus'ın ürettiği TÜRKSAT 5A Ocak 2021'de, TÜRKSAT 5B ise Aralık 2021'de SpaceX'in Falcon 9 roketiyle fırlatıldı. TÜRKSAT 5B'nin yaklaşık dörtte biri Türkiye'de üretildi.[2][6][7]

TÜBİTAK UZAY'ın proje yöneticiliğinde geliştirilen TÜRKSAT 6A, 9 Temmuz 2024'te fırlatıldı ve 21 Nisan 2025'te hizmete girdi.[4] 15-16 Ağustos 2026 gecesi TÜRKSAT 3A'daki televizyon ve radyo yayınları 42 derece doğudaki TÜRKSAT 4A, 5B ve 6A uydularına aktarıldı; tasarım ömrünü tamamlayan TÜRKSAT 3A bir süre daha veri ve yedek kapasite için kullanılacaktır.[8][9]

Uydu filosu

Fırlatma tarihleri eş güdümlü evrensel zamana (UTC) göredir. Tablodaki bilgiler Türksat'ın ve uydu veri tabanlarının kayıtlarına dayanmaktadır.[2][3][5][10][6][7] TÜRKSAT 1C'nin görev yaptığı konum, kaynaklarda 42 ve 31 derece doğu olarak farklı verilmektedir.[1][2]

Yörünge pozisyonları

Türkiye'nin 31, 42 ve 50 derece doğudaki yörünge pozisyonları için Uluslararası Telekomünikasyon Birliği'ne ilk başvurular 1990'da yapıldı. TÜRKSAT 5A ile 31 derece doğudaki pozisyon uzun bir aradan sonra yeniden kullanılmaya başlandı; 50 derece doğuda görev yapan ilk Türk uydusu ise TÜRKSAT 4B oldu. Türkiye, Aralık 2024'te alçak Dünya yörüngesindeki bir uydu takımı için ilk başvurusunu Uluslararası Telekomünikasyon Birliği'ne yaptı.[1]

TÜRKSAT 7A

TÜRKSAT 3A'nın yerini alacak TÜRKSAT 7A uydusunun hazırlıkları sürmektedir.[11][12] Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Ekim 2026'da Antalya'daki Uluslararası Uzay Kongresi'nde uydunun üretim sözleşmesinin muhtemelen Kasım 2026'da tamamlanacağını açıkladı.[13] Uydunun 2029 sonunda hizmete girmesi hedeflenmektedir.[8]

Diğer faaliyetler

• Uydu hizmetleri: televizyon ve radyo yayıncılığı, veri iletimi, VSAT ve nesnelerin interneti hizmetleri. 2024 sonunda Türksat uydularından 445 televizyon kanalı yayın yapmaktaydı.[1]

• Kablolu hizmetler: KabloTV ve Kablonet markalarıyla kablolu televizyon ve internet hizmetleri.[1]

• e-Devlet Kapısı: 2024 sonunda bin kurumun 8 bini aşkın hizmetinin sunulduğu ve yaklaşık 66,6 milyon kullanıcıya ulaşan platform.[1]

• Veri merkezi ve siber güvenlik hizmetleri.[1]

• Eğitim: üniversite öğrencilerine yönelik TÜRKSAT Model Uydu Yarışması.[1][12]

2024 yılında şirketin 1.166 çalışanı bulunuyordu; şirketin 2024 hasılatı enflasyona göre düzeltilmiş olarak yaklaşık 16,7 milyar TL'dir.[1]

Yönetim

Şirketin yönetim kurulu başkanı Mücahit Arman'dır.[14] Eylül 2024'ten bu yana genel müdürlük yapan Ahmet Hamdi Atalay'ın Temmuz 2026'da Ulaştırma ve Altyapı Bakan Yardımcılığına atanmasının ardından genel müdür yardımcısı Mehmet Sarı genel müdür vekili olarak görev yapmaktadır.[15][16][12]

Uluslararası faaliyetler

Türksat 2023'ten bu yana Uluslararası Uzay Federasyonu üyesidir.[17] Şirket ayrıca Avrupa ve uluslararası uydu işletmecisi kuruluşlarının çeşitli kurullarında yer almaktadır.[1] Mart 2026'da Washington'da düzenlenen bir uydu fuarında uçak içi bağlantı hizmetlerine yönelik kapasite anlaşmaları imzaladı.[18]

Dış Bağlantılar

• Türksat Resmî Web Sitesi

• Türksat — Uydu Filosu