Tuva Cihangir Atasever (d. 12 Ağustos 1992, Ankara), Türk mühendis ve astronottur. Millî Uzay Programı'nın Türk Astronot ve Bilim Misyonu kapsamında seçildi ve Axiom Mission 3 görevinde yedek görev uzmanı olarak yer aldı.[1][2]

Atasever, 8 Haziran 2024'te Virgin Galactic'in Galactic 07 göreviyle VSS Unity uzay uçağında yörünge altı bir araştırma uçuşu gerçekleştirdi. Virgin Galactic'e göre araç yaklaşık 87,5 kilometre irtifaya ulaştı; uçuş sırasında Türk araştırmacıların hazırladığı yedi deney yürütüldü.[3][4]

Türkiye Uzay Ajansı, Atasever'i Türkiye'nin ikinci astronotu olarak tanımlamaktadır. Uçuşun ulaştığı irtifa ABD'nin astronot tanımında kullanılan 50 millik sınırın üzerinde, uluslararası kabul gören 100 kilometrelik Kármán çizgisi'nin ise altındadır.[5][6]

Eğitimi

Atasever, 2014'te Bilkent Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü'nden mezun oldu. Yüksek lisansını 2016'da ABD'deki Kaliforniya Üniversitesi Irvine'de tamamladı; Axiom Space'in biyografisinde yüksek lisans alanı fotonik, TÜBİTAK Bilim Genç'te ise elektrik-elektronik mühendisliği olarak verilmektedir. 2018'de Uluslararası Uzay Üniversitesi'nin Uzay Çalışmaları Programı'na katıldı.[2][1]

Kariyeri

Yüksek lisansının ardından sanal ve artırılmış gerçeklik alanında iki girişimin kurucuları arasında yer aldı. Daha sonra Roketsan'da mikro uydu fırlatma sistemi ve sonda roketi projelerinde aviyonik sistem mühendisi olarak çalıştı; sonda roketi projesinde faydalı yük entegrasyon yöneticiliği yaptı.[2][1]

Astronot seçimi ve eğitimi

Atasever, Türkiye Uzay Ajansı'nın Mayıs 2022'de açtığı astronot çağrısına başvurdu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 29 Nisan 2023'te TEKNOFEST'te Alper Gezeravcı'nın asıl, Atasever'in yedek astronot olarak seçildiğini açıkladı.[2][7]

Atasever, Axiom Mission 3'ün yedek görev uzmanı olarak Gezeravcı ile birlikte ABD'nin Houston kentinde Axiom Space, NASA ve SpaceX'in eğitimlerine katıldı. Ekip ayrıca Aralık 2023'te Avrupa Uzay Ajansı'nın Köln'deki astronot merkezinde ve Japonya'nın Tsukuba kentindeki JAXA tesislerinde eğitim aldı.[8][4]

Galactic 07

Uçuş

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Mayıs 2024'te Gezeravcı'nın uçuşunun ardından ikinci astronotun yörünge altı uçuşunun, proje anlaşmalarında kararlaştırıldığı üzere ek bir maliyet oluşturmadan gerçekleştirileceğini açıkladı.[4] Axiom Space de uçuşu, Türkiye ile yaptığı anlaşmanın bir sonraki aşaması olarak duyurdu.[9]

Galactic 07, 8 Haziran 2024'te ABD'nin New Mexico eyaletindeki Spaceport America'dan yerel saatle 08.31'de (Türkiye saatiyle 17.31) havalandı. VSS Unity, taşıyıcı uçak VMS Eve'den yaklaşık 13.600 metre yükseklikte ayrıldıktan sonra roket motorunu ateşleyerek ses hızının yaklaşık üç katına ulaştı ve 54,4 mil (yaklaşık 87,5 kilometre) irtifaya çıktı. Unity yerel saatle 09.41'de piste indi.[3]

Uçuşta Unity'nin komutanı Nicola Pecile, pilotu Jameel Janjua'ydı; Atasever'in yanı sıra Andy Sadhwani, Irving Izchak Pergament ve Giorgio Manenti de araştırma uçuşunda yer aldı. Görev, Virgin Galactic'in 12. uzay uçuşu ve VSS Unity'nin son ticari uzay uçuşuydu.[3][10] Atasever ağırlıksız ortamda yaklaşık üç dakika geçirdi.[5]

Atasever'in uçuş kıyafeti, deneylerden üçünün donanımını taşıyacak şekilde özel olarak değiştirildi. Atasever uçuşta Türk ve Azerbaycan bayraklarının yanı sıra Filistin halkıyla dayanışma için bir puşi de taşıdı. Uçuşun ardından "Bütün objektiflerimizi yerine getirdik" dedi.[5][11]

Deneyler

Uçuş kapsamında Türk ve yabancı kurumların hazırladığı yedi deney yürütüldü; bunlardan üçü uçuş sırasında araç içinde, dördü ise uçuş öncesi ve sonrasında alınan örneklerle yerde gerçekleştirildi. MESSAGE, METABOLOM ve MİYELOİD deneyleri, Gezeravcı'nın Axiom Mission 3 görevinde başlatılan çalışmaların devamıdır.[4][3]

Uzay sınırı tartışması

Uçuşun ulaştığı yaklaşık 87,5 kilometrelik irtifa, ABD'nin astronot tanımında kullandığı 50 millik (yaklaşık 80,5 kilometre) sınırın üzerindedir. ABD Federal Havacılık İdaresi'nin ticari insanlı uzay uçuşu listesinde Atasever de yer almaktadır.[6] Ancak Uluslararası Havacılık Federasyonu'nun uzayın başlangıcı olarak kabul ettiği 100 kilometrelik Kármán çizgisi aşılmamıştır; bu nedenle uçuşun sınıflandırılması kullanılan tanıma göre değişir.[3] Türk vatandaşı Gökhan Erdem, Ağustos 2025'te Blue Origin'in özel bir uçuşuyla Kármán çizgisini geçmiştir.[12]

Uçuş sonrası

TUA'nın 2024 faaliyet raporuna göre uçuşta yürütülen deneylerin analizleri yıl sonunda sürmekteydi.[13] Atasever, 2025 yılında uzay farkındalığına yönelik 161 etkinliğe katıldı.[14] Ağustos 2026'da TUA'nın düzenlediği Uzay Kampı Türkiye programında gençlerle buluştu.[15]

VSS Unity, Galactic 07'den sonra uzay uçuşu yapmadı; Virgin Galactic yeni nesil uzay uçaklarının test programı için Unity'yi 2026'da yalnızca süzülüş eğitim uçuşlarında kullanmaya başladı.[16]

Dış Bağlantılar

• Tuva Atasever — Axiom Space (İngilizce)

• Galactic 07 — Virgin Galactic (İngilizce)